4. ไตกับการรักษาสมดุลของน้ำและสารต่าง ๆ

ไตควบคุมน้ำของร่างกายในสภาพการขับน้ำปัสสาวะ ถ้าร่างกายขาดน้ำหรือน้ำในเลือดอยทำให้ปริมาตรน้ำในเลือดลดลง ความเข้มข้นของเลือดเพิ่มมากขึ้นทำให้แรงดันออสโมติกของเลือดสูงขึ้น จะไปกระตุ้นตัวรับรู้ (receptor) การเปลี่ยนแปลงแรงดันออสโมติกในสมองส่วนไฮโพทามัส ไปกระตุ้นต่อมใต้สมองส่วนท้าย (Posterior lobe of piuitary gland) ให้ปล่อยฮอร์โมนแอนติไดยูเรติก (Antidiuretic hormone ; ADH หรือ Vasopressin) ออกมาสู่กระแสเลือดและส่งไปยังท่อหน่วยไตส่วนปลายและท่อรวม ทำให้เกิดการดูดน้ำกลับเข้าสู่เลือดมากขึ้น ปริมาตรของเลือดมากขึ้นพร้อมกับขับน้ำปัสสาวะออกน้อยลง นอกจากนี้ภาวะที่มีการขาดน้ำของร่างกายยังกระตุ้นศูนย์ควบคุมการกระหายน้ำในสมองส่วนไฮโพทาลามัสทำให้ เกิดการกระหายน้ำ เมื่อดื่มน้ำมากขึ้นแรงดันออสโมติกในเลือดจึงเข้าสู่สภาวะปกติ
ภาพที่ 22 แสดงกลไกการรักษาสมดุลน้ำของร่างกายโดยฮอร์โมน ADH
ที่มาของภาพ : http://www.vcharkarn.com/userfiles/102893/1%20(68).jpg

นอกจากนี้ท่อหน่วยยังสามารถดูดน้ำและแร่ธาตุอื่น ๆ กลับเข้าสู่เส้นเลือดได้อีก เช่น ฮอร์โมน แอลโดสเตอโรน (Aldosterone) จากต่อมหมวกไตจะควบคุมสมดุลของโซเดียม โพแทสเซียม และฟอสเฟต โดยกระตุ้นให้มีการดูดสารดังกล่าวกลับเข้าสู่กระแสเลือด ไตยังช่วยรักษาสมดุลของกรด-เบสในร่างกายด้วยการขับไฮโดรเจนไอออนออกและดูดซึมไฮโดรเจนคาร์บอเนตไอออนกลับจากท่อไตที่ท่อขดส่วนต้นและส่วนปลาย
นักกีฬาหรือคนปกติที่ออกกำลังหรือทำงานอย่างหนัก หรืออยู่ในสภาพที่ร้อนจัด น้ำหนักตัวจะลดลงร้อยละ 3 – 8 เนื่องจากการสูญเสียของเหลวของร่างกาย สภาวะเช่นนี้ทำให้ร่างกายเกิดภาวะขาดน้ำ (dehydration) ภาวะการขาดน้ำของร่างกายจะรุนแรงยิ่งขึ้น ถ้าร่างกายไม่ได้รับน้ำทดแทนภายในระยะเวลาอันสั้น
 
     
Go to the top